مروری بر زمین شناسی شهر اهواز‬

0
392
مروری بر زمین شناسی شهر اهواز‬
مروری بر زمین شناسی شهر اهواز‬

پروژه خط يك قرار شهري اهواز به طول 40 کيلومتر با دو تونل موازي و 23 ايستگاه زيرزميني براي اولين بار در ايران در سال 1385 بصورت EPC (مهندسي – خريد – ساخت) به شرکت کيسون ابلاغ گرديد. لازمه اجراي موفق پروژه در شهر اهواز مطالعات دقيو زمين شناسي و ژئوتكنيك و شناخت لايه هاي تشكيل دهنده مسير پروژه مي بود، که به دليل ساختار زمين شناسي بسيار متفاوت، بالا بودن سطح آبهاي زيرزميني و قرار داشتن رودخانه بزرگ کارون در مسير تونل با کليه شهرهاي ديگر ايران تفاوت داشته و مشكلترين و
پيچيده ترين شرايط تكنيكي و روشهاي اجرائي را نسبت به ساير شهرهاي ايران دارا ميباشد. لذا شناسايي دقيق مسير پروژه در اولويت نخست قرار گرفت. در اين راستا نزديك به 100 گمانه در مسير پروژه و ايستگاهها حفر گرديد، از داده هاي بيش از 600 گمانه ژئوتكنيك سازمان نظام مهندسي در سطح شهر استفاده شد، آبهاي زيرزميني در گمانه هاي مختلف مورد بررسي قرار گرفتند و شرايط تكتونيكي و گسلهاي موجود در منطقه به دقت بررسي شدند. همچنين با استفاده از شواهد ميداني، آناليزهاي دستگاهي و اطلاعات  باستانشناسي، مطالعات جامعي در خصوص زلزله هاي کهن و تاريخي شهر اهواز به عمل آمد. به هر روي با در نظر گرفتن ضرورتهاي اصلي، مطالعه جامع زمين شناسي شهر اهواز از دو منظر اهميت ويژه اي پيدا ميکرد و لازم بود شناخت دقيقي از نوع لايه هاي تشكيل دهنده زمين و شرايط آبهاي زيرزميني در مسير تونل و محل ايستگاهها به دست آيد.

نخست، حفر تونل

با توجه به شرايط زمين شناسي مسير تونل و رعايت اقتصاد و زمان بندي پروژه لازم بود که حفاري تونلها توسط دستگاه .T.B.M (دستگاه حفاري تمام مقطع تونل) انجام گردد. TBM دستگاهي است که مي بايست دقيقاً بر اساس شرايط زمين شناسي مسير حفاري تونل طراحي گردد و فقط در همان مسير و شرايط قابل استفاده است. به همين دليل شناخت دقيق مسير حفاري تونل در دستور کار قرار گرفت و با کمك اطلاعات بدست آمده TBM از نوع EPB انتخاب گرديد. براي کنترل و تطبيق طراحي دستگاه حفاري توسط شرکت سازنده يكي از مشهورترين کارشناس طراحي TBMدر دنيا (John Foster) کمك گرفته شد. کليه جزئيات طراحي دستگاه حفاري در جلسات حضوري بين تيم طراحي کارخانه سازنده و تيم طراحي کيسون به همراه آقاي فاستر دقيقاً بررسي و اصلاحات لازم در مورد طراحي دستگاه انجام گرفت. متعاقباً کليه تغييرات مورد نظر به همراه محاسبات مربوطه از کارخانه سازنده دريافت و مجدداً به تائيد کارشناس مورد اعتماد ايشان رسيد و بعد از چندين ماه بررسي دقيق نهايتاً مجوز ساخت دستگاه حفاري (TBM) براي کارخانه سازنده صادر گرديد.

براي ساخت TBM و دستگاه هاي Back-Up آن لازم بود مشخصات لوکوموتيو و رولينگ استاک و همچنين مشخصات سگمنت براي لاينينگ تونل نيز به کارخانه سازنده داده شود. لذا با بررسي و مطالعات دقيق، لوکوموتيو و رولينگ استاک از معتبرترين کارخانه هاي سازنده اروپائي در کشور آلمان خريداري و مشخصات آن به کارخانه سازنده TBM داده شد. طراحي قطعات سگمنت نيز توسط يك شرکت معتبر از کشور ايتاليا انجام گرفت و مشخصات آن به کارخانه سازنده TBM داده شد. قالبهاي سگمنت نيز توسط معتبرترين
کارخانه سازنده اروپائي در کشور فرانسه ساخته شد. لازم به ذکر است که علاوه بر اقدامات فوق از خدمات يك مشاور معتبر سوويسي با تخصص ژئوتكنيك نيز در حفاري تونل استفاده گرديد. با اقدامات فوق بود که حفاري تونل در مسير تعيين شده بخصوص حفاري در زير رودخانه کارون که مشكلترين قسمت حفر تونل بود به طول 1440 متر بود، بدون توقف انجام گرفت و يكي از افتخارات کيسون و يك حادثه تاريخي در صنعت مهندسي کشور خلق گرديد.

دوم، ساخت ایستگاهها

با استفاده از نتايج حاصل از مطالعات جامع زمين شناسي، مدرنترين دستگاههاي حفاري ديواره ايستگاهها با تكنولوژي روز خريداري گرديد و در اين زمينه نيز با توجه به وضعيت زمين شناسي و سطح آبهاي زيرزميني، روش اجرايي هر يك از ايستگاهها به طور جداگانه طراحي و با توجه به شرايط زمين شناسي شرايط محيطي آن ايستگاه اجرا گرديد. در مشكلترين بخش مسير يعني خيابان نادري که بافت
قديمي و فرسوده شهر در آن قرارگرفته و خيابان عرض کمي دارد، ايستگاه با روش TOP-DOWN براي اولين بار در ايران و در کمترين زمان ممكن و بدون هيچ اثري بر روي ساختمانهاي مجاور ساخته شد. اين روش براي اولين بار در کشور توسط کيسون اجرا گرديد که در نوع خود يكي از افتخارات جامعه مهندسي کشور محسوب ميگردد. پروژه قرار شهري اهواز با توجه به تنوع روشهاي ساخت ايستگاهها و حفاري تونل يك دانشگاه علمي و کاربردي و اجراوئي براي مطالعه مشاوران، مهندسان و دانشجويان و اساتيد دانشگاهها بوده است. لازم به توضيح است که Basic Design ايستگاههاي مسير قطار شهري اهواز توسط يك شرکت معتبر
فرانسوي انجام گرديد و Detail Design ايستگاهها توسط شرکتهاي مهندسين مشاور معتبر داخلي در رشته هاي مختلف انجام گرديد.

حاصل مطالعات مذکور تبديل به يك مجموعه با ارزش گرديد که نتايج آن توانست عمليات موفق اجرائي را در حفاري تونل و ساخت ايستگاهها تضمين نمايد. اين مجموعه ميتواند مورد استفاده دانشگاهها و مهندسان و محققان علاقمند قرار گيرد.

بي شك نگارش کتابي در خصوص زمين شناسي شهر اهواز همكاري جمعي خبرگان فن را ميطلبيد تا بتواند مقبول همگان افتد، چرا که همه چيز را همگان دانند. شمار فراواني از دانسته ها نزد کساني بود که در گذر زمان و به فراخور حال در کنار پروژه قرار شهري اهواز قرار گرفتند که اگر غير از اين بود انجام اين مهم ميسر نميگرديد. بردن نام تك تك ايشان در اين مختصر نميگنجد، چه يكايك انسانهاي شريف و زحمت كشي که در هزارچم طراحي و اجراي اين پروژه حضور داشتند به نحوي در به ثمر رساندن اين محصول سهيم هستند؛ اما به رسم ادب در اينجا لازم ميدانم از همكاري هاي ارزشمند جناب آقايان مهندس بهرام ساماني، مهندس بهمن اسمعيلي،
جناب آقاي دکتر مهدي زارع و همچنين راهنمايي ها و حمايت هاي بي دريغ جناب آقاي مهندس محمدرضا انصاري تشكر و تقدير به عمل آورم.

همچنين ساير بزرگان و سازمانهايي که در به سرانجام رساند اين کار سترگ و تدوين اين اثر به ياري شتافتند عبارتند از: آقاي مهندس محسن لياقت جو از شرکت پي سامان جنوب، آقاي مهندس پرويز شيخ لاري و خانم مهندس آزاده دهدشتيان از شرکت بانيان پي، آقاي دکتر بهروز گتميري و آقاي مهندس  کيوان کيوان پژوه از شرکت دريا خاک پي، آقاي دکتر حائري از شرکت هگزا، دکتر اميرسليماني از شرکت ماندرو، آقاي دکتر علي نگارستاني از دانشگاه شهيد باهنر کرمان، خانم مهندس فرانك بحرالعلوميان و خانم مهندس عظيمي
از پژوهشگاه باستانشناسي و همكاران شرکت کيسون آقاي مهندس خشايار باقري نيا، آقاي مهندس حميد فلاح، آقاي مهندس علي ضامن اميري ساماني و جمعي ديگر از ياران همراه، که در اينجا لازم ميدانم مراتب سپاس و قدرداني خود را نسبت به ايشان ابراز دارم.

هوشنگ يوسفخاني

لینک مستقیم دانلود کتاب مروری بر زمین شناسی شهر اهواز

ارسال پاسخ

Please enter your comment!
Please enter your name here